Standard
Fjala standard rrjedh nga anglishtja e mesme standard, e huazuar nga frëngjishtja e vjetër estandart ose estendart. Fillimisht, ky term nënkuptonte një flamur ose shenjë dalluese që përdorej si pikë grumbullimi në fushëbetejë.
Me kalimin e kohës, kuptimi i fjalës ka evoluar, duke iu referuar një modeli referimi, etaloni ose kriteri, mbi bazën e të cilit kryhen krahasimi, vlerësimi dhe zbatimi i kërkesave teknike.
Njihet edhe si:
Normë Etalon Kriter teknik Referencë teknike Dokument normativInformata të dobishme
Standardi është një dokument i hartuar mbi bazën e konsensusit dhe i miratuar nga një organ i njohur standardizimi. Ai përcakton, për përdorim të përbashkët dhe të përsëritur, kërkesa, rregulla, udhëzime, specifikime teknike, metoda testimi, klasifikime ose karakteristika për produkte, procese, sisteme dhe shërbime.
Qëllimi i standardit është të krijojë një bazë të përbashkët teknike dhe të kontribuojë në rritjen e cilësisë, sigurisë, besueshmërisë, përputhshmërisë, ndërveprueshmërisë dhe njëtrajtshmërisë. Standardet përdoren në projektim, prodhim, instalim, testim, inspektim, vlerësim të konformitetit dhe mirëmbajtje.
Standardet mund të jenë ndërkombëtare, rajonale ose kombëtare. Ato publikohen nga organizata dhe organe standardizimi, si ISO dhe IEC në nivel ndërkombëtar, CEN dhe CENELEC në nivel evropian, si dhe nga organet kombëtare të standardizimit. Në fusha të veçanta përdoren gjithashtu standarde, kode dhe dokumente teknike të zhvilluara nga organizata si NFPA, UL Standards & Engagement dhe FM Approvals.
Standardet dhe legjislacioni i Kosovës
Në Republikën e Kosovës, standardizimi rregullohet me Ligjin nr. 06/L-019 për Standardizim. Sipas këtij ligji, zbatimi i standardeve kosovare është, në parim, vullnetar, përveç rasteve kur bëhet i detyrueshëm me ligj, akt nënligjor ose kontratë.
Standardet janë gjithashtu të detyrueshme kur përfshihen në rregulla teknike, dokumentacion projektues, kushte të lejes, specifikime teknike ose dokumente të prokurimit publik.
Në fushën e mbrojtjes nga zjarri, kërkesat përcaktohen me Ligjin nr. 08/L-261 për Mbrojtje nga Zjarri dhe aktet përkatëse nënligjore. Standardet e referuara në këto akte janë të detyrueshme për zbatim, ndërsa zbatimi i tyre siguron dhe dokumenton përputhshmërinë teknike dhe ligjore.
Standardet kosovare miratohen dhe publikohen nga Agjencia Kosovare e Standardizimit (AKS) dhe identifikohen me shkurtesën SK. Standardet evropiane ose ndërkombëtare të adoptuara si standarde kosovare shënohen, për shembull, si SK EN, SK EN ISO ose SK IEC.
Shqip
English