Nëse jeni përgjegjës për një biznes, institucion, depo, zyrë apo objekt tjetër, aparatet për fikje të zjarrit nuk duhet t’i shihni vetëm si pajisje që “duhet të jenë diku aty” — në mur, në kënd apo në një mbajtëse.

Në rast zjarri, ato janë shpesh mjeti i parë dhe më i rëndësishëm për të kufizuar përhapjen e zjarrit dhe për të parandaluar që një incident i vogël të shndërrohet në dëm serioz për njerëzit, pronën dhe veprimtarinë që zhvillohet në objekt.

Prandaj, vetë prania e aparatit në objekt nuk mjafton. Aparati mund ta kryejë funksionin e tij vetëm nëse është në gjendje të rregullt dhe i gatshëm për përdorim. Një aparat që nuk kontrollohet dhe nuk servisohet rregullisht mund të mos funksionojë pikërisht në momentin kur nevojitet më së shumti. Ai mund të ketë humbur presionin, të jetë dëmtuar, të jetë përdorur më parë, të jetë i bllokuar ose të mos jetë i përshtatshëm për hapësirën ku ndodhet.

Për këtë arsye, kontrolli, testimi dhe servisimi i aparateve për fikje të zjarrit nuk janë vetëm detyrime formale. Ato janë pjesë e mirëmbajtjes së rregullt të pajisjeve për mbrojtje nga zjarri dhe të kujdesit për sigurinë e njerëzve, pronës dhe vazhdimësisë së aktivitetit në objekt.

Në Kosovë, mbrojtja nga zjarri rregullohet me Ligjin nr. 08/L-261 për Mbrojtje nga Zjarri, ndërsa kërkesat për testimin dhe servisimin e aparateve për fikje të zjarrit trajtohen me Udhëzimin Administrativ (MPB) nr. 17/2017 për Testimin dhe Servisimin e Aparateve për Fikje të Zjarrit.

Një aparat për fikje të zjarrit duhet të jetë gjithmonë i gatshëm për përdorim. Nuk mjafton që të jetë blerë dhe vendosur në objekt. Ai duhet të jetë funksional, i qasshëm, i dukshëm dhe i përshtatshëm për rrezikun nga zjarri që ekziston në atë hapësirë.

Problemet më të shpeshta që hasen në praktikë janë:

• humbja e presionit;
• mungesa ose dëmtimi i plombës;
• dëmtimi ose korrozioni i rezervuarit të aparatit;
• etiketa, simbolet ose mbishkrimet me udhëzime për përdorim janë të palexueshme;
• mungesa e numrit serik ose e të dhënave identifikuese;
• aparati është përdorur, por nuk është kontrolluar, servisuar ose rimbushur;
• qasja te aparati është e bllokuar nga mallrat, mobiliet ose pajisjet e tjera;
• aparati nuk është i përshtatshëm për rrezikun real nga zjarri në hapësirën ku ndodhet;
• mungesa e certifikimit ose e dokumentacionit teknik përkatës.

Prandaj, pyetja kryesore nuk është vetëm: “A kemi aparat në objekt?” Pyetja që ka vërtet rëndësi është: a është aparati në gjendje të rregullt funksionale dhe i gatshëm për përdorim në rast zjarri?

Ligji nr. 08/L-261 për Mbrojtje nga Zjarri përcakton përgjegjësitë për mbrojtjen e jetës së njerëzve, pasurisë dhe mjedisit nga zjarri. Për pronarët dhe shfrytëzuesit e objekteve, kjo nënkupton detyrimin për të ndërmarrë masa për mbrojtje nga zjarri dhe për të poseduar pajisje, mjete dhe stabilimente për fikjen e zjarrit, në pajtim me kërkesat e ligjit.

Në praktikë, kjo nënkupton disa detyrime kryesore:

• pajisjet, mjetet dhe stabilimentet për fikjen e zjarrit duhet të jenë të përshtatshme për qëllimin e dedikuar;
• ato duhet të jenë në gjendje të rregullt dhe të mirëmbahen sipas normativave teknike dhe udhëzimeve të prodhuesit;
• gjendja e tyre duhet të dëshmohet me dokumentacion përkatës;
• pajisjet statike për lajmërim, fikje të zjarrit dhe detektim të gazrave duhet të verifikohen nga persona juridikë të licencuar;
• aparatet bartëse dhe lëvizëse për shuarjen e zjarreve duhet të kontrollohen çdo gjashtë (6) muaj;
• pajisjet, mjetet dhe stabilimentet për fikjen e zjarrit duhet të jenë të shënuara qartë dhe lehtësisht të qasshme për përdorim.

Përveç kësaj, pajisjet, mjetet dhe stabilimentet që importohen ose vendosen në qarkullim duhet të jenë të pajisura me certifikatë përkatëse, e cila dëshmon rregullsinë e tyre dhe përshtatjen për qëllimin e dedikuar.

Këto kërkesa lidhen drejtpërdrejt me sigurinë praktike në objekt. Një aparat që nuk është i qasshëm, nuk është i shënuar, nuk është i kontrolluar ose nuk ka dokumentacion që dëshmon gjendjen e tij të rregullt, nuk mund të konsiderohet pajisje e sigurt dhe funksionale për mbrojtje nga zjarri.

Kërkesat për aparatet për fikje të zjarrit përcaktohen më konkretisht me Udhëzimin Administrativ (MPB) nr. 17/2017 për Testimin dhe Servisimin e Aparateve për Fikje të Zjarrit.

Ky udhëzim përcakton kriteret që duhet të plotësojnë aparatet për fikje të zjarrit për garantimin e cilësisë, gatishmërisë për përdorim dhe kontrollimit në përputhje me udhëzimet e prodhuesit. Ai zbatohet për aparatet e dorës për fikje të zjarrit dhe aparatet transportuese për fikje të zjarrit, si dhe për personat fizikë dhe juridikë që i posedojnë, i shfrytëzojnë, i testojnë ose i servisojnë këto pajisje.

Në mënyrë të përmbledhur, ky udhëzim rregullon:

• llojet e aparateve për fikje të zjarrit që përfshihen;
• kërkesat teknike që duhet të plotësojnë;
• kontrollin dhe mirëmbajtjen e aparateve për fikje të zjarrit;
• kontrollin e rregullt;
• servisimin periodik;
• testimin kontrollues;
• kushtet që duhet t’i plotësojnë personat e autorizuar që kryejnë këtë veprimtari;
• veprimet që duhet të ndërmerren pas përdorimit, aktivizimit, dëmtimit ose defektit të vërejtur.

Aparatet për fikje të zjarrit janë pajisje nën presion dhe duhet të jenë të sigurta gjatë ruajtjes, transportimit dhe përdorimit. Për këtë arsye, ato duhet të plotësojnë kërkesat teknike dhe standardet përkatëse.

Sipas Nenit 4 të Udhëzimit Administrativ (MPB) nr. 17/2017:

• aparatet për fikje të zjarrit duhet të plotësojnë kërkesat e përcaktuara me rregullat për pajisjet nën presion;
• aparatet e dorës për fikje të zjarrit duhet të plotësojnë kërkesat e standardit të Bashkimit Evropian EN 3;
• aparatet transportuese për fikje të zjarrit duhet të plotësojnë kërkesat e standardit të Bashkimit Evropian EN 1866.

Në praktikë, kjo do të thotë se aparati duhet të ketë dokumentacion teknik, certifikim dhe etiketim që dëshmojnë përputhshmërinë me kërkesat teknike dhe standardin përkatës.

Prandaj, kur zgjidhni një aparat, mos u bazoni vetëm në madhësi ose çmim. Duhet të kontrolloni edhe klasën e zjarrit, kapacitetin e fikjes, llojin e agjentit për fikje të zjarrit, shënimet në etiketë, certifikimin, dokumentacionin teknik dhe udhëzimet e prodhuesit.

Për më shumë rreth llojeve të aparateve, mund të lexoni artikullin tonë për tipet e aparateve për fikje të zjarrit dhe përdorimin e tyre.

Këta terma shpesh përdoren sikur të kishin të njëjtin kuptim, por sipas Udhëzimit Administrativ (MPB) nr. 17/2017 ata kanë kuptime dhe qëllime të ndryshme.

Me fjalë të thjeshta, kontrolli i rregullt bëhet për të verifikuar nëse aparati për fikje të zjarrit është i shënuar, i dukshëm, i qasshëm, i kompletuar dhe në gjendje të rregullt të përgjithshme. Servisimi periodik bëhet për të verifikuar konformitetin, funksionalitetin dhe gjendjen e pjesëve përbërëse të aparatit. Ndërsa testimi kontrollues bëhet për të testuar fortësinë mekanike të enëve të aparatit, rregullsinë e valvulës siguruese dhe mbylljen hermetike të tij, sipas standardeve përkatëse për llojet e aparateve për fikje të zjarrit.

Kontrolli i rregullt

(Neni 7 i UA (MPB) nr. 17/2017 – të paktën një herë në çdo muaj, nga pronari ose përdoruesi, sipas udhëzimeve të prodhuesit)

Kontrolli i rregullt është kontrolli bazë i aparatit për fikje të zjarrit. Sipas Nenit 7 të Udhëzimit Administrativ (MPB) nr. 17/2017, ky kontroll bëhet nga pronari ose përdoruesi, sipas udhëzimeve të prodhuesit, të paktën një herë në çdo muaj.

Gjatë kontrollit të rregullt përcaktohen:

• shenjëzimi, dukshmëria dhe qasja e aparatit për fikje të zjarrit;
• gjendja e përgjithshme e aparatit për fikje të zjarrit;
• kompletimi i aparatit për fikje të zjarrit;
• gjendja e plombës së shkrepjes, respektivisht valvulës së aparatit për fikje të zjarrit;
• veprimet e tjera të përcaktuara në udhëzimin e prodhuesit.

Në praktikë, gjatë këtij kontrolli duhet të vërehet nëse aparati është në vendin e caktuar, i qasshëm, i dukshëm, i kompletuar, pa dëmtime të dukshme dhe pa shenja që tregojnë se është përdorur, dëmtuar ose manipuluar.

Nëse gjatë kontrollit vërehet ndonjë parregullsi, aparati nuk mund të konsiderohet në gjendje të rregullt funksionale. Në këtë rast, duhet të kontrollohet ose të servisohet nga subjekti i autorizuar për këtë veprimtari.

Servisimi periodik

(Nenet 8 dhe 9 të UA (MPB) nr. 17/2017 – të paktën një herë në gjashtë muaj, varësisht nga kushtet e vendosjes edhe më shpesh, si dhe pas çdo aktivizimi ose defekti të vërejtur)

Servisimi periodik është kontroll teknik gjatë të cilit verifikohet konformiteti dhe funksionaliteti i aparateve për fikje të zjarrit, si dhe i pjesëve të tyre përbërëse.

Kur është e nevojshme, gjatë servisimit periodik bëhet edhe rimbushja, zëvendësimi i pjesëve të amortizuara ose të dëmtuara, riplombimi dhe shënimi i servisimit. Pjesët që zëvendësohen duhet të jenë pjesë rezervë të përshtatshme dhe të aprovuara nga prodhuesi i aparatit.

Servisimi periodik i aparateve për fikje të zjarrit në përdorim kryhet të paktën një herë në gjashtë muaj. Varësisht nga kushtet e vendosjes, servisimi mund të kërkohet edhe më shpesh, si dhe pas çdo aktivizimi ose defekti të vërejtur në aparatin për fikje të zjarrit.

Testimi kontrollues

(Neni 10 i UA (MPB) nr. 17/2017 – sipas standardeve përkatëse, udhëzimeve të prodhuesit dhe dokumentacionit teknik të aparatit)

Me testim kontrollues të aparateve për fikje të zjarrit nënkuptohet ndërmarrja e veprimeve të caktuara, sipas udhëzimeve të prodhuesit dhe standardeve përkatëse për llojet e aparateve për fikje të zjarrit.

Testimi kontrollues duhet të kryhet nga subjekte të autorizuara për këtë veprimtari.

Gjatë këtij procesi bëhet rimbushja e aparatit me agjentin përkatës për fikje të zjarrit, zëvendësimi i pjesëve të dëmtuara ose të amortizuara, si dhe ndërmarrja e masave korrigjuese.

Testimi kontrollues parashihet çdo pesë (5) vjet.

Testimi hidraulik

(Sipas udhëzimeve të prodhuesit, dokumentacionit teknik dhe standardeve përkatëse)

Testimi hidraulik është veprim teknik që lidhet me verifikimin e sigurisë së rezervuarit ose enës nën presion të aparatit për fikje të zjarrit.

Ky testim bëhet për të vërtetuar nëse rezervuari i aparatit vazhdon të jetë i sigurt për përdorim, sidomos pas një periudhe më të gjatë përdorimi, pas vendosjes në kushte të vështira ose kur një gjë e tillë kërkohet nga dokumentacioni teknik i aparatit.

Testimi hidraulik, sipas rekomandimeve të prodhuesit, parashihet të bëhet pas dhjetë (10) vjetësh. Me këtë rast, aparati duhet të rimbushet. Nëse gjatë testimit konstatohet ndonjë parregullsi, aparati duhet të riparohet, të largohet nga përdorimi ose të zëvendësohet me aparat të ri, varësisht nga vlerësimi teknik.

Kontrolli ose servisimi pas përdorimit

(Neni 9 i UA (MPB) nr. 17/2017 – pas çdo aktivizimi ose defekti të vërejtur në aparatin për fikje të zjarrit)

Pavarësisht afateve të rregullta, aparati për fikje të zjarrit duhet të dërgohet për kontroll ose servisim nëse është aktivizuar, nëse është përdorur, ose nëse vërehet ndonjë defekt apo parregullsi që mund të ndikojë në funksionimin e tij.

Kjo vlen sidomos:

• pas çdo përdorimi, edhe nëse aparati është aktivizuar vetëm për pak sekonda;
• kur vërehet defekt teknik;
• kur konstatohet mungesë presioni;
• kur aparati është dëmtuar;
• kur ka rrjedhje, korrozion ose dëmtime të dukshme;
• kur ka shenja se aparati është manipuluar ose nuk është më i kompletuar.

Një aparat që është përdorur, edhe pjesërisht, nuk duhet të kthehet në vend pa u kontrolluar dhe pa u servisuar nga subjekti i autorizuar për këtë veprimtari.

Dokumentimi i servisimit dhe testimit

Servisimi dhe testimi nuk duhet të mbeten vetëm si veprime të kryera në terren. Ato duhet të regjistrohen dhe të dokumentohen në mënyrë të rregullt, sepse dokumentacioni dëshmon kur është kryer shërbimi, kush e ka kryer atë dhe në çfarë gjendje ka qenë aparati për fikje të zjarrit.

Sipas Udhëzimit Administrativ (MPB) nr. 17/2017, shërbimet e kryera te aparatet e dorës dhe aparatet transportuese për fikje të zjarrit duhet të regjistrohen në fletën garantuese dhe të vërtetohen me nënshkrim dhe vulë.

Përveç kësaj, pas çdo servisimi ose testimi, subjekti i autorizuar duhet të përgatisë raport të detajuar për shërbimin e kryer, gjendjen e konstatuar të aparatit, veprimet e ndërmarra dhe rekomandimet eventuale për rimbushje, riparim, testim shtesë ose zëvendësim.

Kontrolli i rregullt mujor nga pronari ose përdoruesi është e rekomandueshme të evidentohet në një regjistër të brendshëm të objektit. Kjo ndihmon në menaxhimin e afateve, përgatitjen për inspektime dhe planifikimin e servisimit të radhës.

Përmbledhje e afateve

• Kontrolli i rregullt: bëhet të paktën një herë në çdo muaj, nga pronari ose përdoruesi, sipas udhëzimeve të prodhuesit.
• Servisimi periodik: bëhet të paktën një herë në gjashtë (6) muaj, nga subjekti i autorizuar. Varësisht nga kushtet ku është vendosur aparati, servisimi mund të kërkohet edhe më shpesh.
• Servisimi pas aktivizimit ose defektit: bëhet pas çdo aktivizimi, përdorimi ose defekti të vërejtur në aparatin për fikje të zjarrit.
• Testimi kontrollues: kryhet sipas standardeve përkatëse, dokumentacionit teknik dhe udhëzimeve të prodhuesit. Në praktikë, zakonisht parashihet çdo pesë (5) vjet.
• Testimi hidraulik: kryhet sipas dokumentacionit teknik, gjendjes së aparatit dhe udhëzimeve të prodhuesit. Në praktikë, zakonisht parashihet pas dhjetë (10) vjetësh.
• Zëvendësimi i aparatit: parashihet pas njëzet (20) vjetësh, ose edhe më herët, nëse gjendja e tij nuk i përmbush kriteret minimale teknike sipas standardeve përkatëse dhe rekomandimeve të prodhuesit.

Pronari ose përgjegjësi i objektit duhet të kujdeset që aparatet të mos kontrollohen vetëm kur afrohet inspektimi. Siguria duhet të mbahet në rregull gjatë gjithë vitit.

Në praktikë, kjo do të thotë:

• objekti të ketë numër të mjaftueshëm aparatesh;
• aparatet të jenë të përshtatshme për rrezikun e hapësirës;
• të jenë të dukshme, të shënuara dhe të qasshme;
• kontrolli i rregullt të bëhet dhe të evidentohet;
• servisimi periodik të mos vonohet;
• aparati i përdorur ose i dëmtuar të dërgohet menjëherë për servisim;
• raportet dhe dokumentacioni i servisimit të ruhen;
• aparatet shumë të vjetra ose të pasigurta të zëvendësohen;
• personeli të dijë ku ndodhen aparatet dhe si përdoren në rast emergjence.

Nëse objekti ka disa kate, depo, kuzhinë profesionale, hapësira teknike ose pajisje elektrike të ndjeshme, kontrolli duhet të organizohet me kujdes më të madh.

Jo çdo aparat mund ose duhet të mbahet në përdorim. Në disa raste, zëvendësimi është zgjidhja më e sigurt.

Aparati duhet të vlerësohet për zëvendësim kur:

• nuk funksionon;
• ka korrozion të theksuar;
• rezervuari ose cilindri është i dëmtuar ose i deformuar;
• ka rrjedhje ose humbje të vazhdueshme presioni;
• nuk ka numër serik ose të dhëna identifikuese;
• nuk është i certifikuar;
• nuk ka pjesë rezervë të përshtatshme;
• nuk kalon kontrollin ose testimin;
• nuk i përshtatet më rrezikut të hapësirës;
• ka arritur jetëgjatësinë e përcaktuar nga prodhuesi.

Pas një periudhe të gjatë përdorimi, rritet mundësia e korrozionit, konsumimit të pjesëve dhe pasigurisë lidhur me gjendjen e rezervuarit ose cilindrit. Për këtë arsye, aparati parashihet të zëvendësohet pas njëzet (20) vjetësh, ose edhe më herët, nëse gjendja e tij nuk i përmbush kriteret minimale teknike sipas standardeve përkatëse dhe rekomandimeve të prodhuesit.

Edhe nëse aparati është përdorur vetëm për pak sekonda, ai nuk duhet të konsiderohet më i gatshëm për përdorim.

Pas aktivizimit mund të ndodhë që:

• të jetë shkarkuar një pjesë e agjentit për fikje të zjarrit;
• presioni të mos jetë më i mjaftueshëm;
• valvula të mos jetë mbyllur plotësisht;
• plomba dhe siguresa të mos jenë më në gjendje fillestare;
• aparati të mos ketë kapacitet të mjaftueshëm për përdorim tjetër.

Për këtë arsye, çdo aparat i përdorur duhet të dërgohet për kontroll dhe servisim profesional para se të vendoset përsëri në objekt.

Dokumentacioni është dëshmi që tregon se aparatet janë kontrolluar, servisuar dhe mbajtur në gjendje të rregullt. Ai nuk shërben vetëm për inspektim, por edhe për menaxhimin e afateve dhe planifikimin e servisimit të radhës.

Dokumentacioni është i rëndësishëm për:

• përputhshmëri ligjore;
• kontrolle inspektuese;
• menaxhim të brendshëm të sigurisë;
• planifikim të servisimit të radhës;
• identifikim të aparateve të dëmtuara ose të vjetra;
• dëshmi në rast incidenti;
• vërtetim të punës së kryer nga subjekti i autorizuar.

Në praktikë, gabimet më të zakonshme janë:

• aparati vendoset në objekt dhe harrohet;
• kontrolli i rregullt nuk bëhet ose nuk evidentohet;
• servisimi periodik vonohet;
• aparati i përdorur kthehet në vend pa u rimbushur;
• aparati bllokohet nga mallrat ose mobiliet;
• etiketa e udhëzimeve nuk është e lexueshme;
• mungon numri serik;
• nuk është i certifikuar;
• aparati është shumë i vjetër, por mbahet ende në përdorim;
• nuk ruhet raporti ose dokumentacioni i servisimit;
• nuk merren parasysh udhëzimet e prodhuesit;
• aparati nuk i përshtatet rrezikut të hapësirës.

Këto gabime mund të duken të vogla, por në rast zjarri mund të kenë pasoja serioze. Një aparat që nuk funksionon në momentin e duhur mund të bëjë dallimin mes një incidenti të kontrollueshëm dhe një dëmi të madh.

Përdoreni këtë listë si kontroll të shpejtë:

• A janë aparatet të certifikuara sipas standardeve përkatëse?
• A janë të gjitha aparatet në vendin e caktuar?
• A janë të dukshme dhe të qasshme?
• A kanë sinjalistikë të qartë?
• A janë plomba dhe siguresa të paprekura?
• A është etiketa e lexueshme?
• A tregon manometri presion të rregullt?
• A janë zorra dhe hundëza në gjendje të mirë?
• A ka shenja korrozioni, rrjedhjeje ose dëmtimi?
• A është kryer kontrolli i rregullt?
• A është kryer servisimi periodik?
• A ka aparat të përdorur që nuk është dërguar për servisim?
• A ka aparate që kanë arritur jetëgjatësinë e përcaktuar nga prodhuesi?
• A ka aparate pa numër serik ose pa dokumentacion?
• A është ruajtur raporti ose fleta e servisimit?
• A janë marrë parasysh udhëzimet dhe rekomandimet e prodhuesit?

Kontrolli, testimi dhe servisimi i aparateve për fikje të zjarrit nuk janë vetëm detyrim ligjor. Ato janë pjesë e menaxhimit të përgjegjshëm të çdo objekti.

Një aparat nuk mjafton të jetë i vendosur në mur. Ai duhet të jetë i zgjedhur drejt, i qasshëm, i kontrolluar, i servisuar, i dokumentuar dhe i gatshëm për përdorim.

Në Kosovë, aparatet bartëse dhe lëvizëse për shuarjen e zjarreve duhet të kontrollohen çdo gjashtë (6) muaj, ndërsa kontrolli i rregullt i aparateve për fikje të zjarrit duhet të bëhet të paktën një herë në çdo muaj nga pronari ose përdoruesi, sipas udhëzimeve të prodhuesit.

Pas çdo përdorimi, aktivizimi, defekti ose dyshimi për parregullsi, aparati duhet të dërgohet për kontroll dhe servisim nga subjekti i autorizuar.

Për kontroll, servisim, rimbushje dhe mirëmbajtje profesionale të aparateve për fikje të zjarrit, shihni shërbimet tona për mbrojtje nga zjarri.

Përditësuar më 21.06.2026